Origineel artikel geschreven door Hoja de Router
Spanje is een land met een grote culturele verscheidenheid en rijkdom. Reizend van noord naar zuid, van oost naar west, volgen velden en dorpen elkaar op en veranderen diep van uiterlijk wanneer elke regio voorbijgaat. Soms lijkt het erop dat het land en de gebouwen samensmelten tot één landschap. Het is niet voor niets dat hier de traditionele architectuur wordt geïnspireerd door zijn omgeving.
Niet alleen hebben het klimaat en de geografie de verschillende typische huizen beïnvloedt, maar ook de historische oorsprong. De verdeling van het land tijdens het feodale tijdperk, de Arabische invloed in het zuiden en Levante of het militaire erfgoed van het noorden markeren de esthetische verschillen tussen de traditionele architectuur van de ene gemeenschap en de andere. Sommige gebouwen komen zelfs uit Romeinse bouwwerken of uit neolithische werken.
De alquería in Valencia en Granada
Een 'alquería' is een groot landhuis dat gevonden wordt in Levante. Het is een vrij complete landbouwconstructie, met een molen, schuur en verbonden irrigatiekanalen, waaraan gewoonlijk een soort verdedigingsstructuur is toegevoegd, zoals muren en een uitkijktoren. In zekere zin was het de voortzetting van de Romeinse villa, gemaakt door de Arabieren in het zuiden en in Levante, die grote vooruitgang in de landbouw in het land introduceerde. Na de christelijke herovering behielden deze huizen dezelfde naam (die komt van de Arabische 'qarya', wat 'boerderij' betekent) en werden ze gebruikt als landbouwgrond in het zuiden en oosten van het land.
De cortijo in Andalusië
De cortijo is een andere typische constructie in het zuiden van Spanje. Met alquerías die al in het oude Al-Andalus bestonden, versterkte de cortijo-boerderij dit soort geïsoleerde bouwwerken op het platteland en was gewijd aan landbouw en veeteelt, waarbij de hoogtijdagen later rond de achttiende eeuw, werden ingewijd. Het meest unieke aan de cortijo is dat het is ontworpen om het hele gebied van het landgoed van de landeigenaar te beslaan.
De verdeling van het land tijdens de Arabische verovering en de christelijke herovering creëerde een gebied ten zuiden van Spanje met uitgestrekte gebieden die moesten worden geëxploiteerd, in tegenstelling tot het noorden met zijn vele kleine bedrijven. Om deze reden is dit type huis groot en ver van de dorpen verwijderd: het was productief en een machtscentrum voor de eigenaars of 'heren' van het land die grote gebieden moesten controleren.
De carmen in Granada
De carmen van Granada heeft een Spaans-islamitische afkomst, met name het woord 'karm', wat wijnstok betekent. De moslims uit de 11e eeuw gebruikten deze term in Granada om te verwijzen naar de kleine landgoederen en rustieke woningen buiten de stadsmuren. Hoewel deze gebouwen moestuinen hadden, werden ze meer gebruikt voor recreatie dan voor landbouw. Om die reden hebben ze prachtige tuinen en zijn ze gelegen in gebieden met hellingen en uitzicht op de stad Granada.
De cigarral in Toledo
Cigarrales werden ook gebouwd voor recreatieve doeleinden in het midden van de 15e eeuw in de buitenwijken van Toledo, met name aan de andere kant van de rivier de Taag, toen oorlogen tussen christenen en moslims in het gebied tot zijn einde kwamen. De oorsprong van het woord is niet duidelijk, hoewel het wordt verondersteld dat het verwijst naar de zomer, wanneer de krekels ('cigarras' in het Spaans) 's nachts te horen zijn en de herenhuizen bezet waren. Hun karakter als luxehuizen ging door tot in de twintigste eeuw met hun gebruik door de bourgeoisie. Tegenwoordig worden ze gebruikt als hotels.
De barraca in Levante
De barraca is een van de architecturale symbolen van de Levantijnse kust. Het is een landhuis, in veel gevallen dicht bij de zee, met een karakteristiek rieten dak en schitterende tuinen. De oorsprong is gerelateerd aan de hutten van de Iberische cultuur, omdat de barracas zijn gebouwd met lokale natuurlijke materialen zoals modder, riet, adobe en stro. Deze traditionele woning is door de eeuwen heen sterk gebleven en biedt onderdak aan vele generaties vissers en boeren.
De masía in Catalonië
In het noordoosten van het Iberisch schiereiland gaven de Romeinse villa's aanleiding tot wat we tegenwoordig kennen als masías. Deze geïsoleerde huizen in landelijke gebieden kunnen zeer divers zijn, afhankelijk van waar en wanneer ze zijn gebouwd (in de bergen zijn ze gemaakt van ongepolijste steen, verder naar het zuiden met adobe, in de Pyreneeën met leiendaken, enz.). Maar ze hadden structurele elementen gemeen, zoals een groot dak met twee hellingen op een hoofdgevel op het zuiden, en een eerste verdieping gewijd aan taken van het platteland, terwijl de woonruimte hier bovenop werd gebouwd.
Het montañesa-huis en de casona
In Cantabrië, Asturië en het noorden van Castilië en León is er een soort traditionele architectuur genaamd 'montañesa' oftwel 'bergachtig'. De bergdorpen zijn de thuishaven van stevige huizen van steen, met een karakteristiek houten balkon dat de gehele hoofdgevel beslaat en altijd op het zuiden gericht is. Dit balkon, beschermd tegen de wind door de zijkanten, werd gebruikt als een droogruimte en is een essentieel element in berghutten sinds de 16e eeuw.
Tegelijkertijd werden het equivalent van de alquerías of masías in dit gebied 'casonas' genoemd. Dit waren de huizen van de rijkere klassen en zijn praktisch hetzelfde, maar met meer decoratieve elementen
De pazo in Galicië
De pazo is een soort landelijk landhuis dat, net als in de rest van Spanje, een afstammeling is van de Romeinse villa. Dit karakteristieke Galicisch huis is echter gebaseerd op veel verschillende perioden: het defensieve uiterlijk komt uit de Middeleeuwen (de pazo's begonnen rond het jaar 1500 te verschijnen), maar het wordt ook beïnvloed door de Galicische klooster- en boerarchitectuur, de Italiaanse Renaissance en de Portugese barokstijl.
De caserío in het Baskenland
De caseríos begonnen zo'n 500 jaar geleden gebouwd te worden op het Baskische platteland. Het waren een van de meest efficiënte gebouwen in het noorden. Het is een kolossaal gebouw, tot duizend vierkante meter, waar in hetzelfde gebouw een stal, een wijnpers, een schuur, een huis en een hooischuur te vinden waren. Dit Baskische gebouw is geïnspireerd op de Franse architectuur en het Zuid-Duitse timmerwerk, dankzij het feit dat veel Basken met Franse en Duitse architecten werkten en dit leerden bij de bouw van de gotische kathedralen van Castilië en Andalusië.
De hórreo in Noord-Spanje
De hórreo is een typische constructie in het noordwesten en is niet bedoeld om in geleefd te worden, maar om het graan weg te slaan van de grond om het te beschermen tegen vocht en knaagdieren. Hoewel de naam van het Latijnse woord 'horreum' (schuur) komt, is de oorsprong van het gebouw veel ouder. Toen de Romeinen op het schiereiland aankwamen, gebruikten de Iberische mensen deze constructie al, en sommige auteurs wijzen erop dat het afkomstig kan zijn uit de Neolithische periode, toen de voorouders de landbouw begonnen te beoefenen. In elk geval kunnen we, als we door Asturië, Cantabrië of Galicië reizen, deze unieke gebouwen vinden die nu een van de vele architectonische iconen van Spanje zijn geworden.